دو ، « لام » ( كى ) يعنى حرف نصب و علّت است به معناى اين كه كافران ، براى اين كه كفران نعمت كنند و تنها از آن لذّت و تمتّع برند ، به شريك خود بازگشتند . احتمال ديگر اين است كه « لام » لام أمر غايب و براى تهديد و توعيد باشد . و قرائت كسى كه و ليتمتّعوا به سكون لام خوانده است ، شاهد بر احتمال دوم است . و مانند اين مورد آيهء ديگرى است كه مىفرمايد : اعْمَلُوا ما شِئْتُمْ إِنَّهُ بِما تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ ؛ « هر چه مىخواهيد انجام دهيد كه خدا به آنچه انجام مىدهيد ، بينا است » ( فصلت / 40 ) . سپس خداى سبحان نعمت امنيّت از قتل و غارت را كه به آنها ارزانى داشته است تذكّر مىدهد و به ياد آنها مىآورد ، در حالى كه عربهاى اطراف مكّه يكديگر را قتل و غارت مىكنند و با اين كه تعداد آنها از عربهاى مكّه بيشترند ، ساكنان مكّه از نعمت امنيّت و آسايش بر خوردارند و بدين سبب خداوند آنها را سرزنش و توبيخ مىكند كه به باطل و بتهايى كه در مقابل خدا قرار داده‌ايد گرويده‌ايد . و اين نعمت آشكارا و ديگر نعمتهاى خدا پيش شما كفران و ناسپاسى مىشود . أَ لَيْسَ فِي جَهَنَّمَ ؛ اين عبارت استفهام تقريرى است كه قرار گرفتن آنها را در جهنّم تأكيد مىكند مانند اين كه شاعر گفته است : ( آيا شما بهترين مردم نيستيد كه بر چهارپايان تندرو سوار مىشوند و به سبب زيادى بخشش ، بخشنده‌ترين جهانيان نيستيد ؟ ) « 1 » همزه استفهام انكارى است كه بر نفى داخل شده و به معناى تقرير برگشته است [ يعنى مسلّما چنين است ] . در اين آيه دو وجه محتمل است : اوّل اين كه آيا با اين كه كافران چنين دروغى را به خدا نسبت مىدهند و ادّعا مىكنند كه او شريك دارد و اين چنين حقّ را تكذيب و انكار مىكنند ؟ نبايد جاى آنها در جهنّم باشد ؟ و شايستهء آن نيستند كه در آن جاى گيرند ؟ دوم اين است كه آيا به عقيدهء خود كافران و پيش آنها ، صحيح نيست كه جايشان

--> ( 1 ) « أ لستم خير من ركب المطايا و أندى العالمين بطون راح » .